POTIRANJE RUKAMA PO LICU NAKON DOVE JE SUNNET!

 

 

Jedno od pitanja koja su bila postavljena od strane nekih naših mladića i djevojaka, a na koje, čini mi se, nije bilo jasnog odgovora je i pitanje potiranja rukama po licu nakon činjenja dove.  

Na žalost i ovo, toliko sitno pitanje, donijelo je dozu nepovjerenja i jaza između onih Bošnjaka koji to čine – oslanjajući se na viševjekovnu hanefijsko-bošnjačku tradiciju i onih Bošnjaka koji to smatraju nekim bid'atom i koji nakon što učine dovu dragom Allahu dž.š., samo spuste ruke, kao da ni njima nije jasno šta će dalje sa svojim rukama, ali neće ono što čine ostali.

Molim Uzvišenog Allaha dž.š., da tekst koji slijedi pomogne u odgovoru na ovo pitanje!

 

Istražujući neke vrste hadisa, u Ebu Davudovom „Sunenu“, naišao sam na sljedeći hadis:  

 

          حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِيهِ

          أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَعَا فَرَفَعَ يَدَيْهِ مَسَحَ وَجْهَهُ بِيَدَيْهِ

Es-Saib b. Jezid prenosi od svoga oca da je Allahov Vjerovjesnik r, kada bi činio dovu, digao bi ruke a potom potrao lice rukama.“[1]

 

Pored ovog hadisa kojeg, u ovom obliku bilježe Ebu Davud, Ahmed i Ebu Nu'ajm, našao sam i druge hadise koji govore o istoj stvari. Ovi hadisi se prenose od Omera r.a., Ibn Abbasa r.a., od Es-Saiba b. Jezida koji prenosi od svoga oca, od Ez-Zuhrija koji ga prenosi kao mursel predaju i drugih. Sljedeći hadis o ovoj temi glasi:   

 

عن عمر رضي الله عنه قال كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا مد يديه في الدعاء لم يردهما حتى يمسح بهما وجهه

 

„Od Omera r.a. se prenosi da je rekao: „Allahov Poslanik s.a.v.s., kada bi digao ruke u dovi, ne bi ih vaćao dok sa njima ne bi potrao svoje lice!“[2]

 

Pored ovog hadisa, koji imam Tirmizi ocjenjuje kao sahih, Ebu Davud prenosi nekoliko hadisa od Ibn Abbasa r.a. sa istim značenjem. Bez ikakve sumnje ovi hadisi kod Ebu Davuda, iako ima primjedbi na njihove senede, su na stepenu hasena zbog brojnosti predaja kojima su došli do nas.

 

Komentarišući ovaj hadis, imam San'ani je lijepo kazao: „U ovome hadisu je dokaz za propisanost potiranja lica rukama nakon završenog učenja dove. Rečeno je da je to radi toga što Allah ne vraća te ruke bez ičega, pa kao da taj rahmet koji im se spusti, treba da se prolije na lice koje je najčasniji ljudski dio tijela i najpreći za počast!“ [3]  

Najslabiji hadis o ovoj temi bilježi Taberani:

 

إن ربكم حي كريم يستحي أن يرفع العبد يديه فيردهما صفرا ، لا خير فيهما ، فإذا رفع أحدكم يديه فليقل : يا حي يا قيوم ، لا إله إلا أنت ، يا أرحم الراحمين – ثلاث مرات – ثم ذا رد يديه فليفرغ الخير على وجهه

 

“Vaš Gospodar je uistinu Živi i Plemeniti. On se stidi da mu rob podigne ruke a da mu ništa od dobra ne dadne. Kada neko od vas podigne svoje ruke neka kaže: “O Živi, o Samoopstojući, nema boga osim Tebe, o Ti najmilostiviji – tri puta, a potom neka, kada vraća ruke, prospe taj hajr na svoje lice.”[4]

 

Imam Buharija, u svome djelu „Edebul-mufred“ sa svojim senedom prenosi predaju u kojoj stoji da je Ebu Nu'ajm vidio Abdullaha b. Omera r.a. i Zubejra b. Avvama r.a. kako potiru svoja lica nakon učenja dove.[5]

 

Abdur-Rezzak u svome „Musannefu“, jedno poglavlje je naslovio:

„Poglavlje o potiranju lica rukama nakon dove“.

U tome poglavlju navodi i predaju od Džurejdža od Jahja b. Se'ida da je Abdullah b. Omer tako činio i tvrdio da su ashabi potirali svoja lica nakon činjenja dove radi bereketa.[6]

 

Dakle, o ovome pitanju imamo sahih – vjerodostojnu predaju, nekoliko hasen predaja, te nekoliko rivajeta sa slabim senedim. 

 

Sa stanovišta hadiske nauke, veoma bitno je napomeniti da kada nađemo neki hadis sa slabim senedom da ne kažemo odmah: „Hadis je da'if!“ nego je ispravno reći: „Sened hadisa je da'if!“

Ukoliko kažemo: „Hadis je da'if!“  mi time kategorično tvrdimo da je i metn tog hadisa da'if što je često puta netačno, jer se možda taj isti metn prenosi nekim drugim sahih senedom.[7] Očiti primjer nam je upravo navedena tematika.       

 

        Ovdje je također važno napomeniti da je potiranje lica nakon činjenja dove mustehab po stanovištu i saglasnosti sve četiri mezheba!

O ovome vidi: kod hanefija: „el-Fetava el-Hindijje“, 5/318; kod malikija: „El-Fevakih ed-divani“, 2/330 i 2/335; kod Šafija: „Fetava Ibn Hadžer“, 1/137 i „Mugni el-muhtadž“, 1/370; i kod hanbelija: „El-Mugni“, 1/449.

Interesantno je čak istači da hanbelije i neki drugi učenjaci smatraju da je propisano da se lice potare čak i nakon učenja kunut-dove! 

Kao zaključak nam se nameće sljedeće: potiranje rukama po licu, nakon činjenja dove, je sunnet Allahovog Poslanika s.a.v.s., koji se prenosi u brojnim predajama  različite jačine. Ujedno je ovo praksa ashaba, tabi'ina i onih poslije njih. Sve četiri ispravna mezheba su saglasna na utemeljenosti ove prakse! Zbog svega navedenog, preporučujemo svima koji čine dovu Allahu dž.š. da nakon što završe svoju dovu, potiru svoje lice!      

 

 

mr. Esmir M. Halilović




[1] Hadis u istom rivajetu bilježe Ebu Davud, Ahmed i Ebu Nu'ajm. Broj hadisa kod Ebu Davuda je 1492, 2/79. 

[2] Imam Tirmizi ga bilježi i kaže da je sahih – garib hadis. Vidi: „Džami'us-sunen“, 57131.

[3] Vidi: „Subulus-selam“, 4/427. 

[4] Taberani, 12/323. Imam Hejsemi je ovaj hadis ocijenio kao metruk predaju.

[5] Nav. Djelo, str: 214.

[6] Vidi: nav. djelo, 2/252.

[7] Vidi više: Ibnus-Sallah, imam hafiz Ebu ‘Amr ‘Usman b. ‘Abdur-Rahman eš-Šehrezuri, „Ma’rifetu enva’i ‘ilmil-hadisi“, Bajrut: Darul-kutubil-’ilmijje, 1423 h. god./2002 god, str: 210.

2 komentara

  1. BISMILLAH ELHAMDULILLAH WESSALATU WESSALAMU ALA RESULILLAH, sallallahu alejhi we sellem,potom,kao prvo u prvom hadithu,u lancu prenosilaca ima Ibn-Lehia i Hafs b.Hašim ez-Zuhri.Prvi je nepouzdan,a drugi ima anonimnu biografiju,pogledaj El-džerhu vet-tadil,5/145-148,Ed-duafa,str.145/346,od imama Nesaije,Mizanul-iatidal,1/569 i 2/475-483,El-kašif,2/118;Tehzibul-kemal,7/77 i Takribul-tehzib,1/188,
    zatim u drugom hadithu kojeg navodiš ima u lancu prenosilaca Hammad b.Isa el-Džuheni el-Vasiti koji je nepouzdan u hadiskoj nauci.Imam Hakim za njega kaže'Zovu ga El-Garik-utopljenik.On je dedždžal-lažac.Prenosi lažne hadithe od Ibn-Džurejdž i Džafera b. Muhammeda es-Sadika.Ibn Hiban tvrdi ‘ Nije dozvoljeno koristiti njegove hadithe’.Unekim primjercima stoji da je imam Tirmizi ovu predaju ocijenio ispravnom.Međutim,imam Newewi kaže da u priznatim primjercima El-Džamia ne stoji ova ocjena od imama Tirmizije.Imam Nevevi,Mubarekfuri i Albani su ovu predaju ocijenili slabom.Vidi El-ezkar,str.358,Tuhfetul-ahvezi,9-268,Irvaul-galil,2tom178-282,i Daiful-Džemia,str640-4412,a u lancu haditha od Ibn Abbasa ima Salih b. Hassan el-Ensari el-Basri koji je nepouzdan po koncenzusu hadiskih stručnjaka.Imam Buhari,Ebu Hatim,Nesai,Ibni Hadžer i drugi njegove hadithe smatraju potpuno ništavnim.Ibn-Hibban za njega kaže Izmišlja hadithe i pripisuje ih pouzdanim prenosiocima,vidi El-medžruhin.
    El -Aziz b. Abdus-Selam je rekao ‘ ne potire svoje lice,nakon dove,osim prava neznalica
    Šejhul-islam Ibn-Tejmijje kaže'…a potiranje lica nakon dove,o tome imamo jedan ili dva haditha kojima se nikako ne može dokazivati,pogledaj Medžmu'ul-fetava,22/304 I NA KRAJU POTIRANJE LICA NAKON NAMAZA NEMA VALIDNE OSNOVE U SUNNETU POSLANIKA ,sallallahu ‘alejhi we sellem,.PORED TOGA ,POTIRANJE LICA NAKON NAMAZA JE PUNO MANJA GREŠKA NEGO POTIRANJE U SAMOM NAMAZU,ANEKI PRAVNICI SMATRAJU DA POTIRANJE LICA U NAMAZU KVARI NAMAZ.Pogledaj,El-benaje,2/504;od imama Ajnija,El-mesail,str102 od Ebu-Davuda,Es-sunenul-kubra,2/300-301;od imama Bejhekija i El-fethur-rebbani,3/315.BAREKALLAHU FIK

Komentariši